ประวัติส่วนตัว :  

คุณครูเฉลย  ศุขะวณิช หรือ “แม่เหลย” ของลูกศิษย์นาฏศิลปทั่วประเทศ เกิดที่กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๔๗ (ท่านอายุมากกว่าคุณครูลมุล ๑ ปี) เป็นบุตรีของนายเงินและนางเน้ย แต้สุข  ชื่อเดิมท่านชื่อกิมฮวย เมื่อเติบโตพอสมควร บิดามารดานำไปฝากเรียนวิชาสามัญในชั้นประถม ณ โรงเรียนราษฎร์ใกล้บ้าน  ต่อมาอายุประมาณ ๗ ปี พ่อ-แม่ท่านแยกทางกัน คุณแม่ได้นำลูกสาวมาเลี้ยงดูเอง โดยอยู่ในความอุปการะของคุณหญิงจรรยายุทธกิจ (เอี่ยม  ไกรฤกษ์) น้องสะใภ้ของคุณท้าวนารี วรคณารักษ์  พระอภิบาล (ปกครอง) สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา เจ้าของวังสวนกุหลาบ ซึ่งคุณท้าวนารีวรคณารักษ์ นี้  เป็นผู้ควบคุมดูแลนางละครวังสวนกุหลาบด้วย  คุณครูเฉลยต้องการฝึกละครวังสวนกุหลาบ แต่แม่ไม่อนุญาต จึงหนีตามคุณท้าวฯ เข้าวังมา ขณะนั้นมีเด็กหญิงมาฝึกละครเป็นรุ่นแรก ประมาณ ๑๕๐ คน ได้เบี้ยเลี้ยงคนละ ๓ บาทต่อเดือน

เมื่อคุณครูเฉลย ศุขะวณิช อายุประมาณ ๑๖-๑๗ ปี (พ.ศ.๒๔๖๓-๖๔) ได้ย้ายออกจากวังสวนกุหลาบมาอยู่วังเพชรบูรณ์ ของสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย (สร้างเสร็จ พ.ศ.๒๔๖๒) คุณครูเฉลยมีหน้าที่เป็นหัวหน้าควบคุมตัวละครน้องๆ ซึ่งมี ๔ หมู่ๆ ละ ๓๐ คน

ขณะนั้น คุณครูเฉลย ศุขะวณิช ถือว่าเป็นข้าหลวงละครรุ่นใหญ่แล้ว เช่นเดียวกับ คุณครูลมุลตัวละครในวังเพ็ชรบูรณ์จะต้องซ้อมละครทุกวัน ในเวลา ๒๐.๐๐ น. สมเด็จฯ จะเสด็จทอดพระเนตรการฝึกซ้อมละครแทบทุกคืน ตรัสเรียกซ้อมชุดใดๆ ก็ต้องได้ การฝึกซ้อมมากจึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ตัวละครจดจำท่ารำได้แม่นยำ  สถานที่ที่ใช้ในการฝึกซ้อมละคร คือ ใต้ถุนของเรือนกินกรรำ ในระหว่างซ้อม มีอาหารว่างเลี้ยงทุกคน และจะทำการซ้อมจนถึงเที่ยงคืนละครวังเพชรบูรณ์อยู่ได้ ๓-๔ ปี ก็เลิกล้ม เพราะทูลกระหม่อมเจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ สิ้นพระชนม์  (พ.ศ.๒๔๖๖) ขณะพระชนมายุเพียง  ๓๑  พรรษา ชีวิตสมรสคุณครูเฉลย  สมรสกับพระยาอมเรศร์สมบัติ (ต่วน ศุขะวณิช) มีบุตร-ธิดา ๔ คน

• ประวัติการรับราชการ

• รับราชการในปี พ.ศ.๒๕๐๐  คุณครูเฉลย อายุได้ ๕๓ ปี คุณครูลมุล ได้ชักชวนให้ท่านมาเป็นครูสอนละครนาง ณ โรงเรียนนาฏดุริยางคศาสตร์ (วิทยาลัยนาฏศิลปในปัจจุบัน) เพื่อสอนแทนหม่อมครูต่วน (ศุภลักษณ์  ภัทรนาวิก) ซึ่งถึงแก่กรรม
• คุณครูเฉลย ได้สร้างคุณูปการมากมายให้แก่วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร และวงการนาฏศิลป์ไทย จนได้รับการยกย่องเป็น “ศิลปินแห่งชาติ” สาขาศิลปะการแสดง ประจำปีพ.ศ.๒๕๓๐ สิ่งที่นับว่าเป็นเกียรติยศสูงสุดของชีวิตความเป็นครูของคุณครูเฉลย  ศุขะวณิช คือ การได้ถวายการสอนแด่องค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
• ครูชำนาญการพิเศษ สาขานาฏศิลป์ไทย (โขนยักษ์)วิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ วันที่  ๘  พฤศจิกายน ๒๕๕๒    นักเรียนนักศึกษาวิทยาลัยนาฏศิลปทุกคน เมื่ออ่านประวัติรำ ระบำ หรือฟ้อน ที่อยู่หนังสูตร มักจะพบชื่อของครู ๒ ท่าน คือ คุณครูเฉลย  ยมุปต์ (พระ) และคุณครูเฉลย  ศุขะวณิช (นาง) อยู่เสมอๆ คุณครูทั้ง ๒ ท่านถือได้ว่าเป็นผู้วางรากฐานให้วิทยาลัยนาฏศิลป จนมีความแข็งแกร่งด้านวิชาการนาฏศิลป์ไทยมาจนถึงปัจจุบัน คนในวงการนาฏศิลปต่างเรียนคุณครูทั้ง ๒ ท่านว่า “แม่” ทุกครั้ง เพราะท่านเปรียบประดุจ “แม่คนที่สอง” ของศิษย์เก่านาฏศิลปทุกแห่งทั่วประเทศ  
• ต่อมาท่านรับราชการจนเกษียณอายุเมื่อ พ.ศ.๒๕๐๗ และได้ดำรงตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ ประจำวิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร จนสิ้นอายุของท่าน เมื่อวันที่ ๑๔ เมษายน ๒๕๔๔  รวมอายุท่านได้   ๙๖   ปี

 

• ผลงานด้านการละครไทย

• ผลงานด้านการถ่ายทอด

รำกริชดรสา (ดรสาแบหลา)  รำเชิดฉิ่งศุภลักษณ์  รำศุภลักษณ์อุ้มสม  รำฝรั่งคู่  รำฉุยฉายวันทอง  รำฉุยฉายเบญกาย  รำฉุยฉายศูรปนขา  รำฉุยฉายยอพระกลิ่น   รำฉุยฉายกิ่งไม้เงินทอง (สองนางเนื้อเหลือง) รำเชิดฉิ่งเมขลา  รำเมขลา-รามสูร รำรจนาเสี่ยงพวงมาลัย ท่านได้แสดงเป็นตัวนางขณะอยู่วังสวนกุหลาบ มีดังนี้

• ละครใน

• เรื่อง อิเหนา  ​​แสดงเป็น              มะเดหวี  ดรสา
• เรื่อง อุณรุท          ​แสดงเป็น              นางศุภลักษณ์
• ​เรื่อง รามเกียรติ์        ​    แสดงเป็น              ชมพูพาน

• ละครนอก

• เรื่อง สังข์ทอง            ​แสดงเป็น              นางมณฑา นางจันทร์
• เรื่อง สังข์ศิลป์ไชย  แสดงเป็น              นางเกสรสุมณฑา
• เรื่อง คาวี​​ แสดงเป็น              นางเฒ่าทัศประสาท นางคันธมาลี
• เรื่อง พระอภัยมณี    ​ แสดงเป็น               นางวารี นางสุวรรณมาลี
• เรื่อง เงาะป่า                แสดงเป็น               นางฮอยเงาะ

• ผลงานด้านการสร้างสรรค์

        รำหน้าพาทย์โปรยข้าวตอก  ระบำเทพนพเคราะห์  ระบำอยุธยา  ฟ้อนชมสวน   ฟ้อนลาวสมเด็จ                           ฟ้อนชมเดือน  ระบำเทพอัปสร  ฉุยฉายนาฏศิลป์  ระบำทวาราวดี  ระบำศรีวิชัย  ระบำลพบุรี  ระบำเชียงแสน  ระบำฉิ่ง  ระบำกรับ  ฟ้อนแคน  เซิ้งสัมพันธ์  ลำหับชมป่า  รำราชสดุดีจักรีวงศ์  ระบำมิตรไมตรีญี่ปุ่น-ไทย  ระบำสตวาร รำพราหมณีถวายพระพร  ระบำศรีชยสิงห์  ระบำเทพประชุมพร  ระบินรี-กินรา ระบำงู ระบำดอกบัวขาว  ระบำไตรรัตน์  ระบำธรรมจักร  ระบำนก (ตับภุมริน)  ระบำเบิกโรงเรื่องนางสงกรานต์  ระบำมิตรไมตรี  ระบำแม่โพสพ  รำกิ่งไม้เงินทองถวายพระพร  รำโคมบัวถวายพระพร  รำฉัตรมงคลศิรวาท รำพัดรัตนโกสินทร์   รำแม่บทสลับคำ  รำสวัสดิรักษา  เซิ้งสราญ  ระบำเทพอัปสรพนมรุ้ง    ฟ้อนมอญ  ระบำขอม  ระบำจีนเก็บบุปผา

https://www.facebook.com/100027332966037/posts/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%80%E0%B8%89%E0%B8%A5%E0%B8%A2-%E0%B8%A8%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%93%E0%B8%B4%E0%B8%8A-%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%80%E0%B8%89%E0%B8%A5%E0%B8%A2-%E0%B8%A8%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%93%E0%B8%B4%E0%B8%8A-%E0%B8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD-%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%A2-%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A9%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%8F%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%97%E0%B8%B1/408732383207110/